THÔNG CÁO BÁO CHÍ

Tổ chức FIND và Sở Y tế Hải Phòng triển khai dự án thúc đẩy mở rộng xét nghiệm ung thư cổ tử cung

• Ung thư cổ tử cung là ung thư phổ biến đứng thứ 5 ở phụ nữ tại Việt Nam.
• Dự án mới sẽ xây dựng mô hình đồng chi trả nhằm mở rộng bền vững xét nghiệm HPV DNA.
• Phụ nữ sẽ được lựa chọn tự lấy mẫu và trạm y tế xã/phường sẽ thu nhận mẫu.

Hôm nay, FIND công bố triển khai dự án mới phối hợp với Sở Y tế Hải Phòng, Việt Nam, nhằm xây dựng cơ chế đồng chi trả để mở rộng tiếp cận sàng lọc ung thư cổ tử cung trên toàn địa bàn thành phố Hải Phòng. Mục tiêu của sáng kiến này là tạo ra một mô hình tài chính bền vững có thể nhân rộng trên toàn quốc, đóng góp vào tiến trình bao phủ chăm sóc sức khỏe toàn dân tại Việt Nam.

Ung thư cổ tử cung vẫn là thách thức sức khỏe nghiêm trọng tại Việt Nam. Hơn 3.000 phụ nữ tử vong mỗi năm, khiến bệnh trở thành ung thư phổ biến thứ năm ở phụ nữ. Phần lớn những ca tử vong này lẽ ra có thể phòng tránh được bằng tầm soát định kỳ vi rút gây u nhú ở người (HPV) — tác nhân chính gây các tổn thương tiền ung thư.

Ông Dayo Adetifa, Tổng Giám đốc FIND, chia sẻ:
“Mỗi sinh mạng mất đi vì ung thư cổ tử cung không chỉ là một con số – đó là một người mẹ, người chị, người con gái – và họ hoàn toàn có thể được cứu sống nhờ phát hiện sớm. Tin vui là chúng ta đã có các dịch vụ y tế hiệu quả, nhưng để tạo ra tác động thật sự, các dịch vụ này phải tiếp cận được, chi phí hợp lý, và bền vững cho mọi phụ nữ — không chỉ cho những người có khả năng chi trả – và đó chính xác là điều mà dự án này hướng tới.”

Xây dựng trên mô hình HPV dựa vào cộng đồng đã được chứng minh hiệu quả

Dự án mới kế thừa kết quả từ mô hình xét nghiệm HPV DNA dựa vào y tế cơ sở mà FIND triển khai thí điểm tại Hải Phòng giai đoạn 2023–2024. Mô hình đã giới thiệu:

• Lấy mẫu phi tập trung tại trạm y tế xã
• Phụ nữ có thể tự lấy mẫu
• Xét nghiệm tập trung chất lượng cao tại Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hải Phòng
• Mạng lưới vận chuyển mẫu qua trung tâm y tế quận/huyện
• Hệ thống số để quản lý dữ liệu, tối ưu quy trình vận hành và trả kết quả.

Mô hình cho thấy hiệu quả cao, khả thi và được cơ sở y tế các cấp chấp nhận rộng rãi. Trong hơn 5.000 phụ nữ được xét nghiệm, 8,1% phát hiện có nguy cơ cao nhiễm HPV — cho thấy sự cần thiết phải mở rộng độ bao phủ tầm soát.

Bằng việc giúp nhân viên y tế cơ sở cung cấp dịch vụ trước đây chưa có tại tuyến xã/phường, mô hình đã góp phần tăng cường năng lực y tế cơ sở — một ưu tiên quan trọng trong chiến lược y tế quốc gia.

Mở rộng tiếp cận thông qua tài chính bền vững

Hải Phòng xác định rào cản tài chính và chính sách là những thách thức lớn trong việc mở rộng tầm soát ung thư cổ tử cung. Hiện nay, ngân sách y tế quốc gia và quỹ Bảo hiểm y tế chưa chi trả cho dịch vụ dự phòng như xét nghiệm HPV.

Dự án mới sẽ xây dựng mô hình đồng chi trả huy động kinh phí từ:

• chính quyền địa phương,
• người thụ hưởng,
• doanh nghiệp (ví dụ hỗ trợ xét nghiệm cho lao động nữ),
• các tổ chức thiện nguyện và khu vực tư nhân.

Mô hình hướng tới việc triển khai rộng rãi xét nghiệm HPV tại các cơ sở y tế ban đầu đồng thời giúp giảm gánh nặng chi phí cho phụ nữ.

Bà Nguyễn Thị Vân Anh, Giám đốc FIND Việt Nam, chia sẻ “Chúng tôi biết mô hình HPV dựa vào cộng đồng đã chứng minh hiệu quả. Việc phát triển mô hình đồng chi trả bền vững là bước quan trọng tiếp theo để mở rộng dịch vụ xét nghiệm này tại Hải Phòng và sau đó nhân rộng trên toàn quốc.”

Sự ủng hộ mạnh mẽ từ lãnh đạo ngành y tế cấp trung ương và địa phương

Hơn 90 đại biểu tham dự hội thảo khởi động tại Sở Y tế Hải Phòng, bao gồm các lãnh đạo các cục/vụ của Bộ Y tế và thành phố. Tất cả đều bày tỏ cam kết mạnh mẽ đối với dự án.

• Ông Trần Quốc Trinh, Phó Giám đốc Sở Y tế Hải Phòng, khẳng định mô hình đồng chi trả huy động nhiều nguồn tài chính phù hợp với chiến lược phát triển ngành y tế của thành phố, là “huy động toàn xã hội tham gia chăm sóc sức khỏe và dự phòng”.
• Ông Đinh Anh Tuấn, Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, bày tỏ kỳ vọng mô hình sẽ được thực hiện tại Hải Phòng và sớm nhân rộng toàn quốc. Ông cho biết ông “vui mừng vì Hải Phòng triển khai sáng kiến đồng chi trả là tiên phong trong cả nước”.
• Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế, nhấn mạnh tầm quan trọng của dự án, cho rằng đây là “nỗ lực chung giữa FIND và Sở Y tế Hải Phòng để khởi động một ý tưởng táo bạo, phù hợp với chỉ đạo của Chính phủ” hướng tới tăng cường y tế dự phòng.

Các đại biểu cũng được nghe giới thiệu kế hoạch triển khai dự án, kế hoạch truyền thông và các hoạt động sẽ được thực hiện trong thời gian tới.

Tài liệu tham khảo

• Bản tóm lược chính sách về mô hình xét nghiệm HPV dựa vào cộng đồng — tại đây.
• Video tổng quan hội thảo khởi động dự án: https://youtu.be/Ha2FA_pQ3U0